برگ برنده ایران در جنگ با آمریکا

 اما در این بین برخی از صاحب‌نظران بر این باورند که با توجه به اهمیتی که ترامپ به بازار نفت، ثبات و ارزان نگه داشتن آن می‌دهد، اقدامات اخیر را می‌توان از جنبه بازدارندگی تفسیر کرد و اینکه آمریکا قصد دارد تا پیامی به ایران مخابره کند که بتواند از نوسانات شدید و افزایش غیرقابل کنترل قیمت نفت به دلیل ریسک پاسخ ایران به حملات احتمالی آمریکا یا حمله به اسرائیل، جلوگیری کند. به این ترتیب این افراد بر این باور هستند که ایران هنوز می‌تواند از کارت برنده «نفت» استفاده کند. 

جنگ یا نمایش بازدارندگی؟

به گزارش «آرمان ملی»، بهروز مرادی کارشناس اقتصادی در این باره گفت: با نزدیک شدن ناو‌های جنگی آمریکا به منطقه خلیج فارس، احتمال حمله نظامی آمریکا به ایران به بهانه حمایت از معترضین که نه، اغتشاشگران و همچنین ایجاد پایگاه امن برای خود و اسرائیل در منطقه را قوی‌تر ساخته است. این مسئله با توجه به موضع‌گیری برخی از کشور‌های منطقه، چون امارات، اردن و برخی از کشور‌های دیگر اروپایی علیه ایران همزمان با مخالفت کشورهایی، چون عربستان، چین، روسیه و... از حمله نظامی و ایجاد تنش در منطقه، گمانه‌زنی‌های بیشتری را در این خصوص در منطقه غرب آسیا ایجاد کرده است. اوافزود:اما به گفته برخی از تحلیلگران، در این بین مجموعه‌ای از نشانه‌ها نیز وجود دارد که این تحرکات بیشتر از آنکه مقدمه یک درگیری نظامی قطعی باشد، ابزاری برای فشار سیاسی و اقتصادی است؛ فشاری که محور آن بیش از هر چیز مبتنی بر کنترل بازار جهانی نفت و پرهیز از هزینه‌های اقتصادی وقوع جنگ است. این موضوع به‌ویژه برای دولت آمریکا و در شرایط کنونی برای شخص ترامپ، اهمیتی اساسی دارد؛ زیرا هرگونه جهش شدید قیمت نفت در شرایط اقتصادی شکننده جهانی رویکردی است که رئیس‌جمهور آمریکا با حمله به ونزوئلا و سهم‌خواهی از منابع نفتی این کشور، ثابت کرده که برای وی مهم است و انگیزه اصلی او برای تهاجم نظامی، سیاست‌گذاری اقتصادی اوست که قطعاً در آینده نیز می‌تواند از آنها در فرآیند‌های مختلف بهره جوید. 

سیاست‌های مبهم ترامپ

این کارشناس اضافه کرد: تحرکات اخیر آمریکا در منطقه از ابعاد مختلف قابل بررسی است، هرچند ترامپ تاکنون ثابت کرده است که از قانون و معادلات منطقی و عقلانی پیروی نمی‌کند، اما از سوی دیگر تمام آنچه که تاکنون رخ داده، از جهات مختلف قابل تحلیل است و آن اینکه؛ آمریکا تعداد قابل توجهی از تجهیزات پیشرفته دفاع هوایی، هواپیما‌های جنگنده نسل جدید و سامانه‌های راداری را در کشور‌های همسو مستقر کرده که به تعبیر همگان، این سطح از حضور، معمولاً یا نشان‌دهنده آمادگی برای ورود به درگیری کوتاه و محدود است، یا آنگونه که برخی کارشناسان معتقدند، تلاشی برای تقویت قدرت بازدارندگی در برابر ایران یا تحمیل فشار علیه تهران برای پذیرش آنچه که مورد نظر رئیس‌جمهور آمریکاست تا بتواند در سایه جنگی که به وقوع نمی‌پیوندد، بدون هزینه‌های بیشتر به خواسته‌هایش برسد. مرادی افزود: رزمایش‌های مشترک آمریکا با برخی کشور‌های عربی و همچنین حضور فعال نیروی دریایی بریتانیا در آب‌های خلیج فارس به تقویت این برداشت کمک کرده که یک آرایش چندلایه دفاعی-تهاجمی در حال شکل‌گیری است، اما با این وجود، تحلیلگران امنیتی و اقتصادی هشدار می‌دهند که ورود به یک درگیری در خلیج فارس، آن هم در شرایطی که تنگه هرمز، یکی از حیاتی‌ترین شریان‌های انرژی جهان محسوب می‌شود، هزینه‌هایی بسیار زیادی را به مدیریت اقتصادی و سیاسی دولت فعلی آمریکا تحمیل خواهد کرد. 

آس برنده ایران 

مرادی توضیح داد: ایران در سال‌های اخیر با تحریم‌های شدید نفتی مواجه بوده و توان صادرات رسمیش به‌شدت محدود شده است، اما در عین حال توانسته است با ترفند‌هایی همچنان سیاست‌های تحریمی آمریکا و همپیمان‌هایش را دور بزند و از سوی دیگر با وجود این محدودیت‌ها، موقعیت ژئوپلیتیکی ایران در کنار توانایی‌اش در اثرگذاری بر سطح امنیت مسیر‌های انتقال انرژی، موجب شده که بازار نفت در حساس‌ترین وضعیت خود قرار گیرد، از این رو حتی احتمال بروز یک درگیری محدود نیز می‌تواند قیمت نفت را به‌شدت افزایش دهد و به بالای ۸۰ دلار یا حتی فراتر برساند؛ رقمی که برای دولت آمریکا، به‌ویژه در شرایط کنونی، بسیار پرهزینه است و ترامپ ثابت کرده که کاهش قیمت نفت و دراختیار گرفتن مدیریت قیمت نفت، از اهداف و برنامه‌های مهم او محسوب می‌شود که در این راستا حتی اقدام به حمله به ونزوئلا و ربودن رئیس‌جمهور این کشور و در ادامه درخواست سهم معین از نفت این کشور برای خود شده است. او ادامه داد: ترامپ به‌خوبی می‌داند که افزایش شدید قیمت نفت نه تنها به افزایش قیمت بنزین در آمریکا منجر می‌شود، بلکه می‌تواند موجی از نگرانی در اقتصاد جهانی ایجاد کرده و بر رشد اقتصادی ایالات متحده نیز اثر منفی بگذارد. این عوامل به خصوص همزمان با تمایل ترامپ برای مدیریت جهان و تصمیم او برای اول بودن آمریکا در جهان، در تناقض است و به احتمال زیاد مردم آمریکا نیز با این جنگ مخالف هستند. این امر به ویژه همزمان با ناآرامی‌های اخیر در ایالت مینه‌سوتا و دعوت کلینتون از مردم برای مخالفت با ترامپ، می‌تواند در تعدیل سیاست‌های مداخله جویانه ترامپ موثر باشد. بر این اساس، هرگونه اقدام نظامی که احتمال جهش قیمت نفت را بالا ببرد، با احتیاط و در چارچوب محاسبات پیچیده هزینه و فواید آن مورد بررسی قرار می‌گیرد. 

ابهام در واکنش تهران

علاوه بر این مشخص نبودن واکنش ایران نسبت به حملات آمریکا نیز می‌تواند یک برگ برنده بالقوه برای ایران محسوب شود. باوجود ا ینکه ایران به طور رسمی بار‌ها تأکید کرده که به دنبال درگیری مستقیم نیست، اما قطعاً در صورت وقوع حمله یا اقدامی تحریک‌آمیز، ایران می‌تواند از توانایی‌های خود برای هدف قرار دادن پایگاه‌های آمریکا در منطقه یا ایجاد ناامنی در مسیر‌های انتقال انرژی استفاده کند. حتی تهدیدات محدود یا پاسخ‌های کوچک نیز می‌تواند بازار نفت را به تلاطم بیندازد. اومعتقد است: همین عدم قطعیت باعث شده که بسیاری از کارشناسان غربی و حتی برخی سیاستمداران آمریکایی خواستار مدیریت حداکثری وضعیت شوند. در این راستا پیش‌بینی می‌شود که احتمالاً ملاحظات سیاسی ترامپ و تلاش برای مدیریت همزمان بازار نفت و متحدان منطقه‌ای تلاش کنند تا همچون سال‌های گذشته، میان چند هدف متفاوت توازن برقرار کند. او ادامه داد: حمایت مؤثر از اسرائیل و تضمین امنیت آن در برابر تهدیدات منطقه‌ای، گسترش روابط با برخی کشور‌های عربی، کنترل بازار جهانی نفت به‌گونه‌ای که هم قیمت برای مصرف‌کنندگان داخلی قابل قبول باشد و هم بخش انرژی آمریکا از آن آسیب نبیند و در نهایت حفظ بازدارندگی بدون ورود به جنگی پرهزینه احتمالاً از اولویت‌های آمریکا در این میان باشد که درنهایت باعث می‌شود این ترکیب پیچیده از اهداف باعث شده که تحرکات نظامی اخیر آمریکا بیش از هر چیز به‌عنوان ابزاری برای فشار سیاسی و مذاکره تلقی شود، نه آغاز یک جنگ گسترده‌ای که پیامد‌های آن مبهم خواهد بود. از این رو به نظر می‌رسد که آمریکا تلاش می‌کند هزینه‌های احتمالی درگیری را برای ایران بالا نشان دهد و در عین حال بازار جهانی نفت را از شوک احتمالی دور نگه دارد. 
 
اثرگذاری ایران

او درباره ظرفیت‌های احتمالی در اختیار ایران در جنگ احتمالی با آمریکا گفت: مسلم است که ایران در شرایط اقتصادی دشواری قرار دارد؛ تحریم‌های نفتی و مالی، محدودیت‌های بانکی، کاهش صادرات رسمی نفت و فشار‌های دیپلماتیک همگی بر توان اقتصادی کشور تأثیر گذاشته‌اند، با این حال ایران همچنان یکی از بازیگران اصلی در معادله امنیت انرژی جهان است و با وجود تحریم‌های طولان همچنان نقش ایران در بازار غیررسمی نفت، نفوذ منطقه‌ای و توانایی تأثیرگذاری بر مسیر‌های انتقال انرژی عواملی هستند که به تهران اهرم‌هایی می‌دهد که حتی قدرت‌های بزرگ هم نمی‌توانند به‌سادگی آن را نادیده بگیرند یا از تاثیر آنها برای بازدارندگی اقدامات ترامپ غافل شد.